رامتین مرتضوی

سازمان نظام وظیفه عمومی فراجا  از «سربازان ماهر» خواست با ثبت درخواست وام اشتغال‌زایی دغدغه بیکاری پس از پایان سربازی را برای خود و خانواده برطرف کرده و برای فعالیتی موثر در جامعه در دوران جدید زندگی آماده شوند.
به گزارش اطلاعات، دو سال خدمت سربازی برای بسیاری از جوانان، به معنای فاصله گرفتن از بازار کار، عقب افتادن برنامه‌های شغلی و به تعویق افتادن کسب درآمد است. در چنین شرایطی، تسهیلات اشتغال‌زایی سربازان ماهر قرار است بخشی از این فاصله را جبران کند؛ طرحی که از مهرماه آغاز شده و سقف تسهیلاتش به ۴۰۰میلیون تومان می‌رسد. با این حال، دریافت این مبلغ برای همه متقاضیان قطعی نیست و میزان تسهیلات، به نوع مهارت، هزینه راه‌اندازی کسب‌وکار و اعتبارسنجی بانکی بستگی دارد.
سازمان نظام وظیفه روز گذشته در آخرین اطلاعیه خود از متقاضیان دعوت به ثبت‌نام و اعلام کرده، این تسهیلات به سربازان ماهر منقضی خدمت نیروهای مسلح در سراسر کشور که از اول مهر سال۱۴۰۰ تا پایان شهریور سال ۱۴۰۴ خدمت خود را به اتمام رسانده و کارت پایان خدمت اخذ کرده‌اند، تعلق می‌گیرد؛ به شرطی که در مرحله اول وام اشتغال زایی موفق به ثبت درخواست خود نشده باشند.
به گزارش ایسنا، براساس اطلاعیه سازمان، متقاضیان باید برای ثبت نام مرحله دوم وام اشتغال‌زایی با مراجعه به سامانه‌ سماسو به نشانیhttps://reg.samasoo.ir/users   درخواست خود را ثبت کنند. این تسهیلات صرفا به سربازان ماهر منقضی خدمتی تعلق می‌گیرد که مستندات مربوط به مهارت خود را در سامانه‌ مذکور بارگذاری کنند و در زمان تعیین شده نسبت به ثبت درخواست اقدام کنند. اولویت واگذاری تسهیلات مذکور نیز با افراد برتر مسابقات، سربازان متاهل و افرادی است که در بازه تعیین شده زودتر نسبت به ثبت‌نام و تکمیل مدارک اقدام کنند.
شرایط دریافت تسهیلات 
مسعود صانعی ملکی، مدیر دفتر مدیرکل آموزش فنی‌وحرفه‌ای خراسان رضوی در همین رابطه به خبرنگار «اطلاعات» گفت: سربازانی که در حال خدمت هستند، می‌توانند به‌عنوان سرباز ماهر، در دوره‌های آموزش فنی‌وحرفه‌ای شرکت کنند. این سربازان در صورت گذراندن دوره‌های آموزشی و اتمام خدمت سربازی، مشمول دریافت تسهیلات می‌شوند. حداقل ساعت آموزشی برای برخورداری از این تسهیلات ۳۰۰ساعت است و سقف وام پرداختی نیز به ۴۰۰میلیون تومان می‌رسد.
وی ادامه داد: پس از دریافت گواهینامه مهارت و پایان دوره خدمت سربازی، کمیته‌ای در استانداری تشکیل می‌شود که نمایندگانی از سازمان فنی‌وحرفه‌ای، سپاه، ارتش و نیروی انتظامی در آن حضور دارند. این کمیته با توجه به بودجه موجود و اولویت‌های تعیین‌شده، از جمله تاریخ پایان خدمت سربازان، درخواست‌ها را بررسی می‌کند و درباره میزان تسهیلات قابل پرداخت تصمیم می‌گیرد. مبلغ وام برای همه افراد یکسان نیست و به حرفه‌ای که سرباز در آن آموزش دیده و تجهیزات و امکانات موردنیاز برای راه‌اندازی کسب‌وکار بستگی دارد. برای مثال، برخی رشته‌ها مانند مکانیکی به تجهیزات و سرمایه بیشتری نیاز دارند و طبیعتاً ممکن است تسهیلات بیشتری به آن‌ها اختصاص یابد. در مقابل، برای برخی حرفه‌ها مبالغ کمتری در نظر گرفته می‌شود و در نهایت، میزان وام بر اساس مصوبه کارگروه تعیین خواهد شد.
صانعی تاکید کرد: دریافت سقف ۴۰۰میلیون تومان به معنای پرداخت قطعی این مبلغ به همه متقاضیان نیست. اعتبارسنجی بانکی نیز در این فرآیند اهمیت دارد و ممکن است فردی با وجود تصویب سقف ۴۰۰میلیون برای دریافت تسهیلات، به دلیل نداشتن اعتبار لازم، نتواند تمام مبلغ را دریافت کند. بانک‌ها نیز در کمیته حضور دارند و وضعیت اعتباری متقاضیان را بررسی می‌کنند. از دیگر معیارهای تعیین میزان تسهیلات، نوع دوره آموزشی گذرانده‌شده است. برای مثال، اگر فرد دوره‌ای مانند ICDL را گذرانده باشد، تجهیزات و امکانات موردنیاز برای فعالیت در آن حرفه بررسی می‌شود تا متناسب با نیازهای شغلی، مبلغ تسهیلات مشخص شود.
مدارک قابل قبول
مدیر دفتر مدیرکل آموزش فنی‌وحرفه‌ای خراسان رضوی تصریح کرد: دوره‌های آموزشی الزاماً نباید در مراکز دولتی برگزار شده باشند، اما مدرک مهارت باید مورد تأیید سازمان فنی‌وحرفه‌ای باشد. این آموزش‌ها می‌توانند در پادگان‌ها یا مراکز ثابت سازمان برگزار شوند. همچنین آموزشگاه‌های آزاد و بخش خصوصی نیز در این زمینه فعالیت دارند، هرچند بخش عمده این طرح از طریق مراکز دولتی اجرا می‌شود. برخورداری از مدرک بین‌المللی فنی‌وحرفه‌ای نیز قابل قبول است.
وی گفت: تاکنون افراد زیادی بوده‌اند که این وام را دریافت کرده‌اند؛ پرداخت این تسهیلات از سال ۱۳۹۸ آغاز شده و مبلغ آن در طول این سال‌ها، متناسب با شرایط و افزایش هزینه‌ها، افزایش یافته است؛ به‌طوری که در ابتدا مبلغ پرداختی حدود ۱۰۰ میلیون تومان بوده و اکنون، سقف آن به ۴۰۰میلیون تومان رسیده است. هدف اصلی از پرداخت این تسهیلات نیز، کمک به سربازان برای راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی و ایجاد اشتغال پس از پایان خدمت است. در واقع، سربازان در دوران خدمت، مهارتی را فرا می‌گیرند و پس از اتمام خدمت می‌توانند با استفاده از تسهیلات دریافتی، فعالیت اقتصادی خود را آغاز کنند. در کنار آموزش‌های مهارتی، دوره‌های بازاریابی نیز برای آن‌ها برگزار می‌شود تا بتوانند از سرمایه دریافتی به شکل مؤثرتری استفاده کنند و در حرفه خود به اشتغال برسند.
چه کسانی نمی‌توانند اقدام کنند؟
صانعی درخصوص حداقل شرایط اخذ این وام اظهار داشت: سربازان فراری مشمول این طرح نمی‌شوند. همچنین افراد کم‌سواد، ابتدا باید از طریق نهضت سوادآموزی آموزش‌های لازم را دریافت کنند تا امکان شرکت در این فرآیند را داشته باشند؛ چراکه برخورداری از حداقل سطح سواد، در حد پایان دوره متوسطه اول (سیکل)، نیز از شرایط مطرح‌شده است.
از مهارت‌آموزی تا اشتغال؛ چقدر موفق؟
درمجموع، تسهیلات اشتغال‌زایی سربازان ماهر را باید فراتر از یک وام بانکی و در چارچوب سیاست‌های مربوط به مهارت‌آموزی و اشتغال جوانان بررسی کرد. ایده اصلی این طرح آن است که دوران خدمت سربازی، به‌جای آنکه صرفاً دوره‌ای برای دور ماندن جوانان از فعالیت اقتصادی باشد، فرصتی برای یادگیری مهارت و آماده شدن برای ورود به بازار کار فراهم کند. بر همین اساس، سربازان در دوران خدمت می‌توانند در دوره‌های مهارتی شرکت کنند و پس از پایان خدمت، با استفاده از تسهیلات دریافتی، برای راه‌اندازی کسب‌وکار اقدام کنند.
با این حال، موفقیت چنین طرحی را نمی‌توان صرفاً با تعداد دوره‌های برگزارشده یا سقف تسهیلات پرداختی سنجید. پرسش مهم‌تر این است که چه تعداد از سربازان پس از دریافت وام توانسته‌اند کسب‌وکار خود را راه‌اندازی کنند و چه سهمی از این مشاغل پس از گذشت چند سال همچنان فعال مانده‌اند؟
از سوی دیگر، راه‌اندازی یک کسب‌وکار تنها به دریافت سرمایه اولیه وابسته نیست. دسترسی به بازار، شناخت نیازهای اقتصادی، امکان رقابت با فعالان باسابقه و هزینه‌های جاری، از جمله موانعی هستند که ممکن است حتی یک فرد دارای مهارت و سرمایه را نیز با مشکل مواجه کنند. به همین دلیل، آموزش‌های مهارتی و تسهیلات بانکی زمانی می‌توانند به اشتغال پایدار منجر شوند که با آموزش‌های بازاریابی، مشاوره شغلی و حمایت‌های پس از راه‌اندازی کسب‌وکار همراه باشند.
در نهایت، آنچه می‌تواند میزان موفقیت این سیاست را مشخص کند، نه رقم ۴۰۰میلیون تومانی وام، بلکه تعداد جوانانی است که با استفاده از آن به درآمد پایدار رسیده‌اند. تا زمانی که آمار روشنی از میزان اشتغال ایجادشده، استمرار فعالیت کسب‌وکارها و وضعیت متقاضیان پس از دریافت تسهیلات منتشر نشود، نمی‌توان درباره اثربخشی این طرح قضاوت دقیقی داشت.